De Nieuwe Hoop aan de Commewijnerivier

volksnaam: onbekend
linkeroever in 't afvaren
volgorde in 't afvaren: Wrieddijk, De vier kinderen, De Nieuwe Hoop, Siparipabo, Cannewapibo, Ostage.

Plantage De Nieuwe Hoop op de kaart van Moseberg uit 1801.

Op De Nieuwe Hoop zijn er nog twee loossluizen, en het restant van een emplacement, bestaande uit een kapotte stoomketel, en een omgevallen gietijzeren frame voor de stoommachine.

chronologie :

• 1686 -
• 1737 - Ab. Maas & comp. (kaart Lavaux, 1737)
• 1770 - D. Schorer & comp. (kaart Lavaux, 1770)
• 1771 - H: Soomers (ARA NOT inv. no. 699 p. 545)
• 1793 - 't fonds van M. van Arp (almanak 1793)
• 1821 - J. M. Fraisinet, J. van Oosterwijk qq. (almanak 1821)
• 1843 - weduwe M. A. Salomons (almanak 1843)
• 1863 - emancipatie
• 1863 - 2000 nader uit te zoeken
• 2001 -

1686 -

De plantage is reeds in de 17e eeuw aangelegd. De Labadistenkaart uit 1686 vermeldt het bestaan van een plantage, maar noemt de eigenaren niet.
De familie Snelleman was vanaf 1670 tot 1770 eigenaar van de plantage Cannewapibo. Via dit gegeven is de eigenaar van De Nieuwe Hoop enigzins te achterhalen. De kaart van Walraven uit 1715 vermeldt als bewoningsvolgorde in het afvaren: de wed: Hogenkamp, Weijts, Rentshove, le Rouse, Snelleman

Mogelijk was Rentshove de aanlegger en eerste eigenaar van de plantage.

In het generael kerckeboek van de divisie beneden-Commewijne staan een aantal gebeurtenissen op de plantage geregistreerd. Waarschijnlijk betrof het plantagepersoneel :
"... 1728 mars 12 jai fiancé Thomas Freron jeune homme natif de Clevac et Marguerite Gebert jeune fille née a Riga, je les ai epousez au plantage Nieuwe Hoop le 8 avril de la susditte annee devant plusieurs temoins ..."
"...1730 - Gerrit Smit op de nieuwe hoop ........."
".. 1730 augustus — juffr: Gillebert op de plantagie de nieuwe hoop overleden ....."
".. 1739-januari 10 - voor het overleyden van Christn: Sparshou schrijver op de plant: Nieuwe Hoop f 5,- ...."
(generael kerckeboek divisie beneden commewijne)

1737 - Ab. Maas & comp. (kaart Lavaux, 1737)

Abraham Maas bezat geen andere plantages. Hij wordt geen enkele keer genoemd in de registers van de gereformeerde kerk, en zijn levensloop blijft dus voorlopig in duister gehuld. Waarschijnlijk woonde Maas niet in Suriname.
Er bestaat een inventaris van de plantage uit het jaar 1737 ; in die inventaris wordt "Daniel Schoress" genoemd als de eigenaar. De inventaris moet nog worden bestudeerd, maar is mogelijk opgesteld voor de verkoop van de plantage door Abraham Maas aan Daniel Schorer. Ook de nieuwe eigenaar Schorer woonde niet in Suriname. Hij liet zijn bezit beheren door de administrateur Andries Grootvelt.

1770 - D. Schorer & comp. (kaart Lavaux, 1770)

De plantage was 1950 akkers groot. Daniel Schoorer bezat geen andere plantages. Hij was griffier bij het gerechtshof te Vlaanderen, en heeft nooit in Suriname gewoond. (ARA NOT inv. no. 180 p. 089).

Via de kerkregisters is iets te achterhalen over het plantagepersoneel :
".... 1782-october 10 Debet G: H: Artels — Aan kerkegeregtigheijd voor 't bekendmaken van 't overleijden van zijn huijsvrouw Catharina Groenendaal op de Plantage Nw: Hoop f 7,10 .."
"... 1785-juni 1 Debet den boedel H: Peezel — A voor kerkegeregtigheijd voor 't begraaven van hem selfs op de plant: den Nieuwe Hoop den 29 mei 1785 f 16,15 ....."
"....1789-october 1 Debet Boedel M: Brinkman — door weesmeesteren — A: kerkegeregtigheid van hem zelfs op de pl: Nieuwehoop den 1787 Comm: f 16,15 ...."

1771 - H: Soomers (ARA NOT inv. no. 699 p. 545)

H: Soomers kocht op 13 mei 1771 de plantage van Daniel Steven Schorer. De plantage was toen 1950 akkers groot, en er waren 125 slaven.

1793 - 't fonds van M. van Arp (almanak 1793)

De directeur was O: F: Emming, de plantage werd geadministreerd door Bartholomey & Kuvel

1821 - J. M. Fraisinet, J. van Oosterwijk qq. (almanak 1821)

De directeur was G. W. Brand, de plantage werd geadministreerd door J. G. Teltingh en F. Taunay. Enige jaren later, in 1830, bezocht M.D. Teenstra de plantage om gegevens te verzamelen voor zijn boek "de landbouw in de kolonie Suriname". Hij noteerde Nieuwe Hoop als een kleine suikerplantage met 51 slaven ; het riet werd — net als een eeuw eerder — verwerkt met een beestenmolen.

1843 - weduwe M. A. Salomons (almanak 1843)

De suikerplantage Nieuwhoop was 1950 akkers groot, met een slavenmacht van 208 mensen. S.F.J. Kuhn was de directeur. De administratie werd gevoerd door S. Wittering, M. Huideloper en M. Montecattini. De nieuwe administrateurs hebben de plantage gemoderniseerd ; het restant van de stoommachine dat thans nog op de plantage ligt, stamt ongetwijfeld uit die tijd.

1863 - emancipatie

eigenaar Wilhelm Eduard Ruhmann (wonende in Suriname) ontving een "tegemoetkoming" groot F48.300,- voor 161 slaven. Er zijn geen gegevens over de familienamen van de geemancipeerden.
De plantage heeft nimmer contractanten aangeworven, en werd vermoedelijk vlak na 1863 buiten productie gesteld.

1863 - 2000 nader uit te zoeken

2001 -

De plantage is verlaten, maar langs de Morico-kreek en de Oost-West verbinding is bewoning.

Fraai gedetailleerd gietijzeren frane, waarin vroeger de stoommachine was gemonteerd.

Bronnen

boeken en artikelen

1.1 - Coen Temminck-Groll, Arthur Tjin-A-Djie e.a.
de architectuur van Suriname 1667-1937 - uitg. de Walburg pers, 1973

1.2 - Alex van Stipriaan
Surinaams contrast — KITLV, 1993

databases op het internet

2.1 - Philip Dikland — oud archief der burgerlijke stand in Suriname

2.2 - Heinrich Helstone, Okko ten Hove e.a. - database emancipatieregisters 1863

inventarisaties:

1737 - ARA NOT inv.no. 169 p. 007

eigenaar: Daniel Schoress cum suis

1745 - ARA NOT inv. no. 180 p. 089

locatie: Commewijne aan de rechterhand tussen de plantages Siparipabo en Blickkreek
gegevens: suiker, koffie, cacao, 123 slaven, beestenmolen
eigenaar: Courten ; mr. Jacob Bodaan, raad der Admiraliteit in Zeeland, wonende te Amsterdam ; vrouwe Constantia Bodaan, wed. mr. Appolonius Veth, gew: burgemeester van Middelburg ; Johan Schorer, oud-griffier van het Hof van Vlaanderen ; Daniel Schorer, griffier van het Hof van Vlaanderen ; jonkvrouwe Sophia Constantia en Maria Lucretia Schorer.
verzoeker: Pieter Door, in opdracht van zijn moeder Johanna Clifton, wed: van wijlen Andries Grootvelt (administrateur van de plantage)
administrateur: Andries Grootvelt, overleden
gebeurtenis: overdracht der administratie aan: Pieter van der Werff, raad van het Hof van Civiele Justitie etc

1771 - ARA NOT inv. no. 699 p. 545

gegevens: 1950 akkers, suiker, 125 slaven, beestenmolen.
eigenaar: Daniel Steven Schorer voor 1/4 prive en als zaakgelastigde van Abr: Corn: Pasport, executeur en voogd over minderjarige erfgenamen van wijlen Daniel Schorer. ; D: Schorer was voor de helft eigenaar
verzoeker: J:D: Bartholomaij, schriftelijk gemachtigd door F: L: Chaillet
directeur: Jan Ahu
gebeurtenis: overdracht der plantage aan A: Gootenaar en F: W: Soomers, zaakgelastigden van H: Soomers, die de plantage koopt (13 mei 1771)

contact:

dhr. Van Daal, district secretaris, Oost-West km: 37 Commewijne
dhr. Alwin Francis, Oost-West nabij de Morico-kreek